ابو القاسم سلطانى
116
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
در استعمال خارجى : شيره گياه تازه ، دانه و برگ براى درمان بيماريهاى پوستى ، گزيدگى حشرات به كار مىرود . بهطور كلى كليه قسمتهاى گياه بهعنوان مسهل و در هيسترى و اسپاسم مصرف سنتى دارد . مصرف در تغذيه : در افريقا و آرژانتين دانهها را برشته كرده و آن را جانشين قهوه مىنمايند . اين قهوه را به فرانسه Cafe negre و به انگليسى Negro coffee مىنامند . گياه را در بلوچستان هاوارد ، چشن Tchashon و چواب Tchowap مىنامند ( فلور ايران ) . ( 1 * ) - مخزن الادويه 483 Code - 1292 عشرق Cassia tora L . گياهى است علفى ، يك ساله به ارتفاع تا يك متر كه داراى بوى ناپسند است و در منطقه وسيعى در جنوب آسيا ، چين ، ژاپن ، هند ، شرق پاكستان رويش دارد . برگ داراى دمبرگ نسبتا دراز مىباشد و از سه زوج برگچه بيضوى دراز و مدور و نوكتيز و گل بدون دمبرگ و به رنگ زرد كمرنگ مىباشد . ميوه نيام ، باريك و به درازاى 20 - 12 سانتيمتر و داراى 25 تا 30 دانه مىباشد . تاريخچه : در طب سنتى چندين گياه به نام عشرق ناميده شدهاند كه عبارتند از : 1 - Cassia tora L . يا گياه مورد بحث كه ديوسكوريد از آن نامى نبرده است . 2 - Circaea lutetiana L . كه ديوسكوريد آن را Kirkaia ناميده و به قيرقيا معرب شده است . 3 و 4 - Origanum maru L . و Teucrium marum L . كه به يونانى Maron ناميده شده و پزشكان سنتى آنها را مروماحوز و مرو ناميدهاند و تحت عناوين مجزا در كتب قديم آمدهاند . رازى ، هروى و ابن سينا نامى از عشرق به ميان نياوردهاند . رازى تحت عنوان قرقياسى همان موارد مصرف كه ديوسكوريد براى قيرقيا آورده با كمى اضافه به نقل از جالينوس ذكر مىنمايد و نامى از عشرق به ميان نياورده است و بهطور خلاصه خواص آن را پاككننده رحم ( بعد از زايمان ) و زيادكننده شير ذكر مىنمايد . ابو ريحان درباره گياه مورد بحث در مواضع مختلف و بهطور پراكنده گويد عشرق ، سنا مكى ، به سندى قشوقى و قوال سريسى . . . 1 * سنا در جمله اوصاف به عشرق ماند جز اينكه برگ سنا باريك است